سنگ نبشته بیستون : بزرگترین سنگ نگاره دنیا

سنگ‌ نبشته بیستون بزرگترین سنگ‌ نبشتهٔ دنیا , نخستین متن شناخته شدهٔ اهل ایران و از اثرها دودمان هخامنشیان ( ۵۲۰ قبل از میلاد ) بنا شده در شهر بیستون از توابع شهرستان هرسین در سی کیلومتری شرق شهر کرمانشاه بر کوهپایه بیستون است . سنگ‌ نبشته بیستون یکی از مهم ترین و مشهورترین سندهای مورخ دنیا و مهم‌ترین متن تاریخی در زمان هخامنشیان است که شرح موفقیت داریوش بزرگ را بر گوماته مغ و به بند کشیدن یاغیان را نشان میدهد . محوطه بیستون از اثرها ملی جمهوری اسلامی ایران است و خود سنگ نبشته هم از سال ۲۰۰۶ یکی اثرها ثبت شدهٔ کشور ایران در میراث جهانی یونسکو است .

نکته‌های اصلی سنگ نبشته بیستون از این قرار است : معرفی داریوش از زبان خود او , دودمان هخامنشی , چگونگی اعاده پادشاهی به هخامنشیان , شیوه حکومت داریوش , مرگ کمبوجیه , طغیان گئوماتا و کشته شدن وی , کودتا و طغیان در بسیاری از سرزمین‌ها و سرکوبی آن ها و اعاده نواحی بخش اعظمی که از فرمانبرداری راز گشوده زده بودند , پیروزی‌هایی که در نوزده نبرد نصیب داریوش شده ‌است و از جمله پیروزی مهم و مشقت بار بر سکاها , چگونگی استقرار آرامش و امنیت در امپراتوری بزرگ , رد ادعاهای یاغیان ضدحکومت , هشدار نسبت به دروغگویی , دفاع از راستی و راستگویی , دعای نیک در حق مرزو بوم و مردمان , سپاسگزاری داریوش از یاریهای اهورامزدا در غلبه بر مخالفان و بازگشتن آشتی , پند به شاهان آتی و افرادی که کتیبه بیستون را می خوانند , اسم اشخاصی که در غلبه بر گئوماتا از داریوش پشتیبانی کردند و اشاره به انتشار متن کتیبه در سراسر قلمرو هخامنشی به خط میخی و سه زبان پارسی باستان , بابلی و ایلامی .
اسم بیستون از واژه پارسی باستان «بغستان» به معنی جایگه خدایان است . نخستین اشاره به این مقام در کتاب دیودوروس سیکولوس بود که در آن بخشی از نوشته‌های کتزیاس یونانی دربارهٔ بیستون آورده شده است . در آن اشاره به بیستون آورده شده بود که کوه بیستون به اهورامزدا پیشکش شده است . واژه بیستون در زبان پهلوی «بَهیستان» و سپس «بَهیستون» شد . این کلمه در سده‌های در آغاز اسلامی «بهستون» و امروزه بیستون خوانده می شود .

محوطه تاریخی بیستون در شهر بیستون از شهرهای شهرستان هرسین در سی کیلومتر شهر کرمانشاه در پای کوهی معروف به همین نام و در مسیر شهرکرمانشاهبه همدان واقع شده است .

اثرها تاریخی و پیش از تاریخ فراوانی در‌این محوطه جای‌دارد که تعدادی از آن ها عبارتند از :

سنگ ‌نبشته بیستون ( کتیبهٔ داریوش )
فرهادتراش
کتیبهٔ بلاش
غار مر آفتاب
غار مر تاریک
غار شکارچی
مجسمه هرکول
کاروانسرای صفوی
پل خسروی
کتیبهٔ شیخ علیخان
شیر سنگی بیستون
نقش میتریدات اشکانی
نقش گودرز دوم اشکانی
نقش ولخش پارتی
بنای پارتی جادهٔ ساسانی
شهر چمچمال
کاروانسرای ایلخانی
پل صفوی

سنگ نبشته بیستون

این شرکت در سال 1387ه . ش ( 2006 میلادی ) در فهرست میراث جهانی یونسکو ثبت شده است .

سنگ نبشته بیستون

سنگ نبشته بیستون هفتمین اثر ثبت شده اهل ایران در فهرست جهانی یونسکو در 30 کیلومتری شرق شهر کرمانشاه جای دارد . از قدیمی ترین آثار در رابطه این متن , گفته های دیودورسس سیسیلی است که در قرن اولیه پیش از میلاد این حجاری را به الهه سمیرامیس و صد نیزه داری که اطرافش را گرفته اند نسبت داده و گفته است بدستور سمیرامیس در زیر نقش پر رنگ متن ای با حروف سریانی نقل کرده اند . ایزیدور خاراکسی جغرافی نویس بیستون را باپتانا در ناحیه , کامبادنا نامیده است و می نویسد در باپتانا متن و تصویری از سمیرامیس است . ابن حوقل آنرا نقش مکتب خانه ای می داند که مدرس برای تنبیه شاگردانش تسمه ای در دست داراست . گاردان جهانگرد فرانسوی در سال 1794 این نقش را پیکره دوازده حواری مسیح دانست , و تصویر فروهر را به مسیح نسبت اعطا کرد . بالاخره در سال 1835تا 1844 راولینسون انگلیسی بود که ازمتن آن ورژن برداری مطالعات وی در سال 1857 مورد دقت انجمن آسیایی پادشاهی لندن واقع گردید و به این ترتیب راز کتیبه بیستون باز شده . کار راولینسون باعث شد تا این سنگ نبشته بیستون مورد اعتنا محققان زیادی قرار گیرد از جمله پروفسور ویلیام جکسن از دانش کده کلمبیا که در سال 1903 از آنجا دیدن کرد و مطالعاتی بر روی کتیبه انجام داد که بیشتر تصحیح عمل راولینسون بود . کتیبه بیستون دارای سه دسته خط فارسی باستان , ایلامی جدید , بابلی جدید یا اکدی می باشد و پس از رمزگشایی فارسی باستان فهمیده شد که تصاویر به داریوش و دو سردارش و آبادی شورشگر که در اوایل سلطنت او قیام کرده بودند تعلق دارد و شرح سرکوب این یاغیان می باشد .

 

سنگ نبشته بیستون
بعداز کشته شدن ( بردیا /ی غیر حقیقی یا این که گئوماتا ( به دست داریوش کبیر و شش بدن از یاران‌اش , سراسر امپراتوری پارس در گیر آشوب و اغتشاش گردید . ولی داریوش در حین یک سال و اندی ( 521ــ 522 ق . م . ) غالب به سرکوبی شانزده کودتا و چیرگی بر سراسر خاک امپراتوری و برقراری نظم و امنیت در آن گردید . وی برای جاودانه ساختن یاد و افتخار آن پیروزی‌ها , امر اعطا کرد که سنگ‌نگاره‌ای بدین خواسته بر روی صخره‌های کوه مقدس بیستون واقع در نزدیکی کرمانش9 سرکرده‌ی شورشی با دست‌هایی بسته درمقابل داریوش به صف ایستاده‌اند و ( گئوماتا ( نیز در زیر پاهای وی افتاده است . داریوش کمانی به دست چپ گرفته و فَر وهر نیز در بالای تصویر در هم اکنون پرواز است . در پیرامون این نگاره گزارش چگونگی شورش‌ها و چیرگی داریوش بر آنان به همراه مطالبی دیگر , در آغاز به گویش ایلامی نگاشته شده بود البته سپس ترجمه‌های بابلی ( اکدی ) و پارسی باستان نیز بدان افزوده گشت . افزودن ترجمه‌ی پارسی باستان به این نگاره پس از اختراع خط میخی ویژه برای آن زبان به فرمان داریوش انجام یافت . برای آگاهی عموم مردم امپراتوری از مندرجات سنگ‌نگاره‌ی بیستون , نسخه‌های دیگری از سنگ نبشته بیستون  آن , به ایالت‌های مختلف فرستاده شده بود .
این کتیبه یکی از معتبرترین و مشهورترین سندهای تاریخی عالم است . زیرا مهمترین متن میخی زمان هخامنشی است . مجموعاً سطحی که این کتیبه در برگرفته به طول بیست متر و پنجاه سانتیمتر و پهنا هفت متر و هشتاد سانتیمتر می باشد .

بازدید : 28 بازدید
تعداد دیدگاه در این پست 0 نظر .

 

نظر خود را ارسال کنید