عمارت شهرداری خوی : از جاذبه های توریسم خوی

در بین شهر خوی در استان آذربایجان غربی , بنایی تاریخی و باشکوه دیده می شود که با معماری درخشان خویش نگاه هر رهگذری را مجذوب می ‌کند . این سازه به عنوان عمارت شهرداری خوی شناخته می‌ شود . ساختمان شهرداری خوی یکی زیباترین بناهای تاریخی استان آذربایجان غربی است که در قبل مورد به کارگیری حکمرانان و بزرگان شهر خوی بوده و به اسم ارگ یا ساختمان حکومتی ( شهرداری ) نامیده می ‌شد . این ساختمان در دو طبقه تشکیل شده و در آن از گچبری ‌ها و نگارگری ‌های قشنگ مصرف شده و نشان ‌دهنده اوج ذوق وسلیقه و هنر معماری است . این بنای خوشگل و تاریخی در سال ۱۳۱۲ عنوان نخستین ساختمان جدا شهرداری خوی را بخود اختصاص داد و در تاریخ ۲ شهریور ۱۳۷۸ با شمارهٔ ثبت ۲۳۹۳ به‌ عنوان یکی آثار ملی جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسید .
ساختمان قدیم شهرداری خوی با معماری کم‌ نظیر و زیبا یکی از اماکن تاریخی و دیدنی این شهر است که گردشگران بسیاری را به خود جذب می ‌کند . ساختمان شهرداری خوی که در مرکز شهر واقع شده مربوط به اوایل دوره پهلوی اول است .

شهرداری خوی در سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی به دست توانای استاد علی اکبر توانا ( معمار دارای اسم و رسم خویی ) تأسیس شوید . درفضای شهرداری دیر باز صد ها اصله درخت تبریزی تنومند وجود داشته است . در قبلی به شهردار قدیم رئیس بلدیه شهر گفته میشد و در زمان تاسیس ۵ الی ۶ نفر کارگر روز مزد داشت . کوچه‌ های شهر اکثراً خاکی بودند و در سال ۱۳۱۲ خیابان ‌های اساسی شهر ( خیابان طالقانی و خیابان شریعتی ) احداث شد و در سال ۱۳۱۶تنها یکسری محل شهر آسفالت بود . وظایف شهرداری در بدو تشکیل بیشتر نظافت و رفت روب شهر بوده و در سال ۱۳۳۰ سی و پنج نفر کارمند و بیست نفر کارگر داشته است .

عمارت شهرداری خوی

شهرداری خوی در گذشته زیر نظر انجمن شهر عمل داشت و بیشترین منابع تأمین درآمدی شهرداری , از محل اخذ عارضه ها بوده و به مسایل و امور آب , برق , نان , گوشت , بهداشت شهر با تمیزکاری , رفت و روب ( سرویس ها شهری ) هم نظارت می‌کرد . در سال ۱۳۰۷ شهر اخلاق دارنده پنج دروازه محل ورود بوده و در هرکدام از این دروازه‌ ها عارضه ها ورود و خروج به شهرو کالاهای وارد شده , اجناس فروشی در میادین گندم , نمک , دواب دلایل اخذ می‌ شوید . ابعاد وظیفه‌های شهرداری بسط یافت و دریافت دلایل از پروانه ‌های ساختمانی و مغازه‌ ها و بقیه مجوزها از مردمان هم به منابع درآمدی شهرداری بیش تر شد . از سال ۱۳۳۸ کاشتن فضای سبز چنار در شهر اخلاق آغاز شد و بیشتر آرامستانها مسیرگشائی شده و ورود حیوان ها به شهر ممنوع شد . نیز در حال حاضر شهرداری خلق و خوی با داشتن سکو ۱۰ تحت عنوان یکی‌از شهرداریهای فعال شمال غرب سرزمین محسوب می شود و دارای ۴ ناحیه و ۵ سازمان آتش ‌نشانی , اتوبوسرانی , تاکسیرانی , اداره پایانه‌ ها و سازمان آرامستانها می ‌باشد .

عمارت شهرداری خوی

پیشینه عمارت شهرداری خوی

عمارت شهرداری خوی , یادگاری از آخرها زمان قاجار و اوایل عصر پهلوی نخستین است . شهرداری کردار در سال ۱۳۰۷ هجری خورشیدی به دست توانای استاد علی اکبر توانا ( معمار دارای شهرت خویی ) تأسیس شوید . این سازه در پیشین به عنوان ارگ یا این که ساختمانی حکومتی , مقری برای اقامت حاکمان و بزرگان شهر خوی بوده است . بنای فعلی که بر پایه ی کتیبه ‌های موجود مورخ احداث آن به سال ۱۳۱۲ هجری خورشیدی گشوده می ‌گردد نخستین بار جهت انجام کارها شهرداری مورد به کارگیری قرار گرفت . احتمال می رود که‌این بنا در گذشته آجری بوده و مورخ ذکر شده در کتیبه , وابسته به گچبری های صورت گرفته در سازه باشد . مورخ احداث ساختمان , بنابر نوشته کتیبه ای که بر سر در ورودی شرقی از خیابان نصب شده‌است مرتبط با سال ۱۳۱۲ خورشیدی است . نمای این ساختمان احتمالا از زیباترین ساختمان ‌های شهرداری کشور ایران باشد . ستون ‌ها و گچ‌بری‌ های زیبای این سازه در کنار طاق‌ های بلند آن زیبایی خاصی دارااست .

شوکت معماری در عمارت شهرداری خوی

شکوه معماری در عمارت شهرداری خوی

معماری بنا

در نگاه نخست گچبری های هنرمندانه و ستون ‌های بلند و زیبای عمارت همه را مجذوب خود می ‌کند . این سازه یکی از آثار کهن خوی است که بعداز گذر حدود یک قرن همچنان سالم و پابرجاست و راوی خاطرات بسیار برای علاقه مندان به تاریخ و هنر است .

این ساختمان زیبا بنایی دو طبقه و دارای زیرزمینی وسیع است . در معماری آن به وضوح می ‌توان ذوق و ظرافت هنرمندان ایرانی را مشاهده کرد . گچبری های زیبای این عمارت جلوه و شکوه سازه را دو چندان نموده است . طرح ستون‌ های به کار رفته در سازه یادآور هنر رومیان و یونانیان باستان است و تحت عنوان ستون ‌های کورنتی و مختلط از آنها یاد می‌ شود . ستون ‌های کورنتی در نمای حیاط غربی و از ستون‌ های مختلط در نمای تراس جنوب شرقی استفاده شده شده‌است .

بام این ساختمان به دو شیوه پوشش داده شده‌است . بخشی از بام به صورت شیروانی یا پوشش مسطح شیب دار ( خرک پوش به روش خرپای غربی ) و بخش دیگر با دو گنبد احاطه شده که احتمالاً با ورقی از مال گالوانیزه پوشانیده شده‌ است . نیمه طولی غربی پشت بام به روش پوشش شیروانی است و در دو جهت شمال شرقی و جنوب شرقی در نیمه طولی شرقی پشت بام دو گنبد که قوس آن ها نزدیک به قوس هلوچین یا این که بیزکُند است و خیزی نزدیک به دایره دارد , استفاده شده شده‌است .

در بالاترین بخش ورودی , دسته گلی زیبا که فی مابین دو پیچک احاطه شده خودنمایی می نماید . این تزئین زیبا چون کلاهی باشکوه بر سر این عمارت دیده می شود . ساعتی در قسمت پایین دسته گل به دیده می ‌خورد که اطراف آن با تزئیناتی آجری آراسته

سردر عمارت شهرداری خوی

در میانه سر در ورودی نقش برجسته سر یک شیر که نمادی از توان و عظمت است از حضور گردشگران استقبال می‌ نماید . دو برگ با نقوش ختایی به صورت قرینه در دو سوی صورت شیر به دیده می ‌خورد که نازکی و زیبایی ویژه ای به سازه بخشیده ‌است .

استفاده از نقوش اسلیمی , ختایی و بهره گیری و از نقش خورشید و شاخه پر پیچ و خم انگور از دیگر تزئیناتی است که بخش‌ های دیگری از ساختمان را آذین کرده ‌اند . تلفیق خشت و رنگ سپید گچ به همراه سود مندی از رنگ سیاه به زیبایی عمارت افزوده است , شیوه گچبری کل سازه به صورت برهشته عمل شده‌است . پنجره ‌های ساختمان از فرآورده چوب است و برنامه ای نیم دایره برفراز آن ها به دیده می ‌خورد که با نقوش شمسه و گل و بته تزئین شده‌ اند . تماشا کنندگان با یک‌سری پلکان نیم دایره‌ ای به باطن ساختمان هدایت می‌ شوند .

این اثر در سال‌ های اخیر نوسازی شده و در فهرست ارثیه ملی جمهوری اسلامی ایران به ثبت رسیده است . تلفیق هنر معماری , حجاری , گچبری , ستون ‌های باشکوه و نگارگری ‌ها و نقاشی کردن ‌های قشنگ این سازه را به یکی از اصلی ترین جاذبه‌ های شهر خوی تبدیل کرده و هرسال مخصوصا در روزها عید باستانی گردشگران اکثری را از نقاط متفاوت مملکت در جهت خویش می‌ کشاند .

به گفته کارشناسان به جا مانده فرهنگی , نقوش گیاهی و طرح های دکوری غربی و یونانی و رومی که در ساختمان به عمل رفته است , مربوط به آخرها عصر قاجاریه است .

 

دسترسی به عمارت شهرداری خوی

ساختمان دیر باز شهرداری خوی مابین خیابان های شریعتی و صمدزاده و در سمت شمالی ایوان مسجد سیدالشهدا ( ع ) واقع شده‌است و زیرا تابلوی درخشانی از هنر و معماری , خویش را به بینندگان عرضه می ‌کند . وجود گیاهان , فضای سبز و گل‌ های قشنگ به محل ورود این ساختمان جلوه‌ ای دلنشین داده است . در حالتی‌که با ماشین قصد تماشا از این عمارت را دارید , این سازه در یک خیابان یکطرفه قراردارد . این عمارت علاوه بر محل ورود مهم از خیابان یکطرفه , محل ورود دیگری از خیابان آن سمت گروه داراست اما در روزهای تعطیل این در بسته است . روی نقشه گوگل شهرداری دیرباز خوی قابل جستجو است اما همان گونه که اشاره شد در مسیریابی همان سمت خیابان یکطرفه را نشان گذاری نمایید تا خیابان را ورود ممنوع نروید!

بازدید از بنا

امروزه در‌این ساختمان کارمندان شهرداری شاغل میباشند و با وجود مشغله کاری بازدارنده از تماشا این مکان برای گردشگران نیستند و همواره مردمان شهر در روز از حیاط پشتی این شرکت برای دورهمی های دوستانه به کارگیری می کنند . از اتاق ها هم به عنوان دفتر استفاده می شود .

بازدید : 31 بازدید
تعداد دیدگاه در این پست 0 نظر .

 

نظر خود را ارسال کنید