قلعه طرق رود نطنز

قلعه طرق رود نطنز با قدمتی بیش از دو هزار سال بر فراز صخره ای مشرف به شهر طرق رود بنا شده است . وجود چاه سنگی بین قلعه , ساختمان بلند های نگهبانی و همجواری قلعه با بند راه‌های رود و همینطور تشابه معماری این قلعه با قلعه هایی مانند ایزدخواست بر زیبایی و شکوه آن افزوده است . لازم به ذکر است نیمی از مالکان این قلعه بزرگ , زنان طرق می باشند که خانه‌ های این بنای بزرگ به عنوان مهریه یا این که جهیزیه آن ها ثبت شده‌است . قلعه طرق رود در تاریخ ۲۸ دی ۱۳۷۹ با شمارهٔ ثبت ۲۹۵۱ به‌ عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده‌ است .
راه‌های ‌رود شهری در شهرستان نطنز استان اصفهان است . شهر کوهپایه‌ ای طرقرود دارنده آثار باستانی و تاریخی فراوانی است که برای مثال می‌ توان به قلعه خشتی دوره اشکانی با بیش تر از ۲۲۰۰ سال عمر اشاره کرد . قلعه طرقرود از بناهای باستانی زیبا و باشکوهی است که با وجود پیشینه تاریخی و زیبایی خاص خود از اثر ها ناشناخته استان اصفهان به شمار می ‌رود . این قلعه بر روی صخره‌ ای بزرگ و دراز که کمر نامیده می شود ساخته شده و قرار گرفتن بر روی این بلندی , بر عظمت و شکوه این بنای قشنگ افزوده است ; به گفته مردمان محل , تا حدود بیست سال پیش در‌این قلعه سکونت متداول بوده است .

تاریخ صحیح بنای این دژ عظیم مشخص نیست ولی کارشناسان میراث فرهنگی آن را به زمان اشکانیان نسبت می‌ دهند . فرم مهندسی و معماری همسان و یک صورت , یکپارچه بودن مصالح ساختمانی و صورت بیرونی سازه , بیانگر معماری واحد در ساخت این قلعه است . این قلعه که بر روی صخره ای بزرگ به بلندای ۸ الی ۱۲ متر از پیرامون خود بنا شده در سی هزار مترمربع مساحت دارنده بیش از چهارصد اتاق , دهلیز و راهرو می‌باشد . این قلعه که به ‌خاطر وسعت زیاد خود , به‌ صورت دهکده ‌ای دربست درآمده است , در سه طبقه ساخته شده‌ , اما در بعضی نقاط تا پنج طبقه هم افزایش می ‌یابد .

قلعه متشکل از کوچه شرقی و غربی طویلی به ارتفاع تقریبی چهل متر است و گویا به هنگام ایجاد آبادی اولیه طرق ‌رود , ازساختمان ‌های قلعه و راهرو آن الگوبرداری شده‌است . راهرو قلعه که از سنگ لاشه و خشت و گل بنا شده در بسیاری از قسمت‌ ها سرپوشیده بوده و در اواسط مسیر راهرو , پله ‌های طبقه بالا قراردارد . اوایل راهروی اصلی بدون سقف است که به منزله عرصه کوچکی است و چاه آب قلعه در کناره آن به دیده می‌ خورد , این چاه از طریق تونل به قنات بزرگ طرق راه داشته و آب مورد نیاز قلعه را تامین می‌ نموده است .

قلعه دارنده ۴۴۰ اتاق بوده است که‌این اتاق‌ ها همه از خشت و گل و تیر چوبی بنا شده و بیشتر آنان به مرور زمان ویران شده است . دیوار ضخیم قلعه از سنگ لاشه ساخته شده و صرفا در نزدیکی در ورودی آن کمی آجر به کار رفته است .

در بنای این قلعه دو گونه معماری دیده می ‌شود , در بخش شمالی بیشتر خانه‌ ها دارای پله‌ های مناسب و اتاق‌ های نسبتا بزرگ است که برای سکونت مطلوب بوده و در طبقه زیرین انبار ساخته شده است , در برخی نقاط هم قفسه‌ بندی برای سیلو کردن غلات و ادویه دیده می‌ شود . در بخش جنوبی قلعه اکثر زمان ها خانه ‌ها کوچک می‌باشند و اتاق‌ ها به انبار یا فروشگاه ‌های گردآوری غلات شباهت دارا‌هستند و در مجموع گروه اتاق‌ های این بخش بیشتر مشابه یک بازار بزرگ و تودر تو است .

صورت همسان اتاق‌ ها , تقسیماتی که در کف و زیرزمین آنان در جزو قلعه موجود است و خمره‌ هایی بزرگ که در دیر باز وجود داشته و قطر بعضی به یک متر می رسیده , بیان کنده این مقاله است که‌این قلعه در برهه ‌ای از زمان بیشتر برای مراقبت و احتکار کردن تولید ها کشاورزی و غلات مستعمل شده‌است .

قلعه طرق رود نطنز

دروازه محل ورود این قلعه در ضلع غربی و دربین دیواری سفت و آجری به پهنای یک متر که اتاق نگهبان , در بالای آن قرار دارد ساخته شده است ; اتاق نگهبان توسط دریچه ای به خارج دید دارد و نگهبان به راحتی می ‌تواند شخص را شناسایی نماید . درب قلعه نیز از سنگی یک پارچه با روزنه‌ ای در بالای آن , ایجاد شده است .

همان گونه که ذکر شد محل زندگی قلعه ‌بان در طبقه فوقانی قلعه و محل تنظیم آتش‌ های مورد نیاز جهت دفع حمله دشمنان قرار گرفته و در زمان حمله بر سر دشمنان آتش ریخته می ‌شده است . قلعه همچنین دارنده برج های چشم ‌بانی بوده که تفنگچیان در این مکان با استفاده از میدان دید بسیار وسیع , مراقبت از قلعه را بر عهده داشتند .

 

چاهی برای خروج اضطراری از قلعه

در یک سوم انتهایی قلعه که بر روی سطحی صاف قرار گرفته , میدانی کوچک تولید کرده‌ اند که‌این قلعه را به دو بخش بالایی و پایینی تقسیم می ‌کند . در کناره شمال شرقی این عرصه چاهی عمیق موجود است که در دل سنگ حفر شده است و بر روی آن چرخ چوبی چاه جای‌دارد ; این چاه که به سبکی خاص و با پلان چهارگوش تراشیده شده احتمالا برای ورود و خروج لازم از قلعه , مورد به کار گیری قرار می گرفته است . در واقع این چاه به اتاقی بزرگ به مساحت تقریبی ۲۰ متر مربع راه دارد که در دل سنگ کنده شده‌است ; این اتاق که شکلی نامنظم دارد , دارای سکوهای بزرگ و کوچک است که کاربری آنها مشخص نیست ; ورود بدین اتاق از سمت شرق قلعه هنوز میسر است .

سمت شرق قلعه

قسمتی از دیواره‌ های سمت شرقی این قلعه , بر اثر سقوط صخره‌ ها فرو ریخته که شاید بر اثر زلزله یا این که دلیل دیگری پیش آمده است . در دیواره صخره‌ های شرقی قلعه طرق‌ رود , سوراخ ‌هایی دیده می ‌شود که به وسیله انسان ایجاد شده است , ورود به بعضی از آنها آسان است و برای نگهداری دام استفاده می ‌شود . ظاهرا در دیر باز این حفره‌ ها به هم راه داشته و یک طویله و انبار علوفه بزرگی را در دو طبقه در زیر قلعه ساخت کرده بوده که به هم راه داشته و چه بسا به بخش مسکونی قلعه نیز دسترسی داشته اما به مرور زمان راه‌ های ارتباطی این قسمت از بین رفته است .

قلعه طرق رود نطنز , مهریه زنان منطقه

نیمی از مالکان این قلعه بزرگ , زنان راه‌های هستند که خانه‌ های این بنای بزرگ به عنوان مهریه یا این که جهیزیه آنها ثبت شده‌است ; این نکته هم در میان مردم شهرت دارد که زنان شیوه های , در توافق ‌نامه به شرط تعمیر و نگهداری اصولی و شایسته , از مهریه خود دست کشیده و این بنای زیبا را به اداره میراث فرهنگی سپرده‌ اند . در قبل هر محله به یک طایفه یگانه اختصاص داشته و مغازه‌ های گوناگون , تنور نانوائی و غیره در محوطه قلعه , نیاز اهالی را برای زندگی تامین می نموده است .

ویژگیهای قلعه طرف رود نطنز

وجود چاهی در وسط قلعه به همراه تونل ‌های حفر شده که به محله های مختلف طرق و مسجد جامع منتهی می ‌شده است , مورد استفاده مردم در زمان یورش دشمنان بوده است , بطوری که مردمان در چنین شرایطی خویش را به تونل‌ ها و سپس به قلعه می ‌رساندند . وجود چنین معابر زیرزمینی در دل تپه ‌ای سنگی خویش امری بسیارمهم و در خور دقت می‌باشد . یکی دیگر از این ویژگی‌ ها , دارا بودن انبارهای زیرزمینی دو طبقه حفر شده در دل سنگ برای نگه ‌داری غلات است .
این قلعه به صورت قلعه ایزدخواست است و به احتمال زیاد , هم دوره با آن ساخته شده است اما از نظر ابعادی کوچک ‌تر از آن است , همچنین با ارگ بم از زمان اشکانی هم , هم دوره هست . در حال حاضر این قلعه به ‌صورت متروکه در آمده است .

جاذبه های گردشگری طرق رود

درخت چنار ۱۴۰۰ساله , مسجد جامع دوره ایلخانی , دریاچه راه‌های و چهار سامون و حمام هانی که از جاذبه‌ های گردشگری طرق به ‌شمار می ‌روند مورد‌علاقه هموطنان است .

مسیر شهرستان طرق رود

از جاده دیرباز اصفهان به سمت تهران که عبور می کنیم بعد از مورچه خورت درمسیر جاده اصلی در سی کیلومتری شهرستان نطنز به شهر راه‌های رود در حاشیه رشته کوه کرکس می رسیم که آب و هوای دلنشین و کوهستانی دارد . شهر راه‌های رود درکنار آبگیری کهن , در پای قلعه تاریخی صورت گرفته است . وجود مناطق زیبا از جمله باغهای سرسبز , منطقه نمونه گردشگری کشه , یحیی آباد , ابکشه , باغستان بالا و باغستان پائین با ویژگیهای منحصر بفرد بر زیبایی این شهر افزوده است . قربت این شهر به حرفه کوه کرکس موجب اختلاف دمای محسوس در هر منطقه از شهر شده‌است بطوریکه در یک فصل میتوان در مناطق مختلف سه فصل دیگر را نیز در کنار این فصل مشاهده کرد که از ویژگیهای جالب توجه طرق رود است .

بازدید : 32 بازدید
تعداد دیدگاه در این پست 0 نظر .

 

نظر خود را ارسال کنید