مسجد جامع کبیر نی ریز

مسجد جامع کبیر نی ریز , یکی‌از کهن ‌ترین بناهای کشور ایران است و به یقین برخی باستان شناسان آتشکده‌ ای در دوره ساسانی بوده که در دورهٔ اسلامی به مسجد تبدیل شده ‌است . ایوان‌ های به جا مانده از این مسجد به شیوهٔ معماری دورهٔ ساسانیان بنا شده ‌است .
این مسجد درنهم مرداد ۱۳۱۲ شمسی در فهرست آثار ملی کشور ایران به ثبت رسید و اکنون زیر پوشش و پشتیبانی اداره میراث فرهنگی و گردشگری جمهوری اسلامی ایران قراردارد .
نی ‌ریز شهری باستانی در شرق استان فارس است . چندین مسجد جامع دارد که دیدنشان را نباید از دست داد . معروف ‌ترین‌ آن‌ها مسجد جامع کبیر است ; از بناهای تاریخی و از قدیمی ‌ترین مساجدی است که در سده‌‌‌‌ های نخستین اسلامی بنا شده‌است .

مسجد جامع نی ریز

قدیمی ‌ترین قسمت آن که در بخش جنوبی به دیده می ‌خورد ایوان اصلی مسجد است که به شیوه بناهای ایوان‌ دار ساخته شده و بقیه بنای فعلی مسجد جامع کبیر نی ریز بتدریج در قرون متمادی به آن بیشتر شده‌است .

در ایوان اصلی سازه محرابی زیبا و هنرمندانه به سبک محراب الجایتو تشکیل‌شده که به صورت گچبری برجسته از اشکال هندسی و گل و گیاه و آیاتی از قرآن مجید وهمچنین کتیبه ای از اسم معصومین در اطراف محراب موجود هست .

 تک ایوان وسیع مسجد جامع کبیر نی ریز

 

همانگونه که اشاره شد , یکی از وسیع ترین قسمت‌ های این مسجد جامع کبیر نی ریز تک ایوان اصلی آن است که می ‌توان آن را او‌لین مسجد تک ایوانی دانست که در سبک خراسانی بنا شده‌است . ولی این حیاط در دیر باز قسمت اصلی مسجد بوده و بعد ها به آن ایوان دیگری اضافه شده‌است . این حیاط به صورت ناودانی ممتدی است رو به قبله که انتهای جنوبی آن کاملاً بسته شده و محراب در ان جای گرفته است . ساخت ایوان مربوط به قبل از عصر سلجوقیان است و بنا به لحاظ برخی کارشناسان , طبق معماری ساسانی ساخته شده است . اندره گدار در کتاب آثار جمهوری اسلامی ایران تاریخ ساخت این ایوان را متعلق به میانه قرن چهارم هجری می ‌داند . در گذشته بر هر مورد از اضلاع جانبی این حیاط پنج طاق نمای گود وجود داشته است که امروزه این صورت را از دست داده و پشت توکل گاه‌ های تراس بخش‌ هایی مشکی رنگ ( یعنی سابق ) دیده میشود که پایه‌ های پشتوانه این سازه می ‌باشد .

مسجد جامع نی ریز

ضلع شمالی ایوان کاملاً باز است و روبروی آن ایوان مسجد است . ضلع‌ های شرقی و همین طور غربی این ایوان از هر طرف به واسطه پنج طاق محرابی صورت که عمیق میباشند به شبستان‌ های مسجد متصل میباشند .

در کتاب «معماری مساجد ایران در سده‌ های اولیه اسلامی» اثر «مریم محمدی» در مورد این مسجد چنین آمده است :
«مسجد جامع نی‌ ریز قدیمی ‌ترین مسجد یک ایوانهٔ ایران است که به تأثیر مستقیم بناهای ساسانی ساخته‌ شده‌است . عنصر اصلی پلان این مسجد را یک ایوان عمیق ( به عمق ۱۸ و پهنا ۷/۵ متر ) تشکیل می‌ دهد که تا دیوار پشتی که محراب در آن قرارگرفته , ادامه می ‌یابد . در قبال این حیاط , صحن مستطیل شکلی موجود هست که رواق ‌ها و ایوان شمالی آن در دوره های آن گاه بدان الحاق گردیده اند . همینطور در گوشهٔ شمالی این بنا مناره‌ ای که احتمالاً به همان ساخت اولیه وابسته است , جای دارد که سادگی و استحکام خاصی دارد . . . »

تاریخ‌ تغییرات و تعمیرات مسجد بر سردر محل ورود و کهن ‌ترین تاریخ‌ ها در محراب حیاط به دیده می ‌خورد که دیرین ‌ترین مورخ آن مرتبط با سال ۳۶۳ , سال بنای محراب حیاط جنوبی است البته ممکن است تاریخ قدیمی ‌تری هم در مسجد وجود داشته که از در میان رفته است . در بازسازی‌ هایی که در سال‌ های ۳۶۳ , ۴۶۰ و ۵۶۰ هجری قمری انجام گرفته , ساختمان و محوطهٔ مسجد بسط یافته و تراس کوچک ‌تری روبروی حیاط اصلی بنا شده است .

بازدید : 34 بازدید
تعداد دیدگاه در این پست 0 نظر .

 

نظر خود را ارسال کنید