مسجد چوبی ملارستم مراغه  در این شهر واقع شده است و جزو اولین مساجد دوره ی صفویه می باشد که الگوی ساخت مساجد و بناهای ستونداری مثل عالی قاپو و چهلستون اصهان قرار گرفته است. درمسجد ملا رستم کتیبه تاریخی ای به چشم نمی خورد اما با توجه به نحوه کار معماری می توان آن را به دوره صفویه نسبت داد که در دوره قاجاریه دوباره بازسازی شده است در مورد تاریخ ساخت مسجد ملارستم تا به امروز در هیچ نوشته یا کتیبه ای موضوعی ذکر نشده است.
این مسجد اثری با شکوه از معماری چوبی ایران در قرن دهم هجری می باشد. یکی از زیبا ترین مساجد ستوندار آذربایجان که تاریخ ساخت آن را به سال های نخستین دوره صفویه (اوایل سلطنت شاه طهماسب) منسوب می دانند، مسجدملارستم است. چوب سازه اصلی در این بنا می باشد. که از تنه درختان سپیدار به دست آمده که معمولاً دارای ارتفاعی بلند و تنه ای صاف بوده و در تمام نقاط آذربایجان رشد کرده و به راحتی می توان به آن دسترسی داشت. به دلیل آب و هوای سرد و کوهستانی مسجد با ستون هاهای چوبی و پوشش تخت ساخته شده است.

در این مسجد سه گروه تیرهای چوبی به کار رفته، تیرک چوبی سقف، ستون ها و تیر های اصلی حمال که همه تزیین شده اند. مسجد دو شبستان بزرگ و کوچک دارد که هر شبستان بزرگتر35ستون قرار دارد که هر 7 ستون در یک ردیف قرار گرفته اند. 40 که آن را عدد پیامبر می دانند در فرهنگ اسلام از اهمیت ویژه ای برخوردار است و نماد آمادگی و کمال است. 40 فاصله میان مخلوقات و خداست که باید در مسیر رشد انسان طی شود، صوفیان به خلوتی 40 روزه می رفتند و به گفته آگوستین 40 به کمال روزگار اشاره دارد.
اعداد مقدس در جای جای این مسجد به چشم می خورد که بعدا به آنها خواهیم پرداخت. چهلستون های چوبی مساجد آذربایجان از جمله مسجد ملارستم زمینه ساز آغاز سبک اصفهانی شد و پس از یک قرن باعث شد تا عمارت هایی همچون عالی قاپو تشکیل شوند. این ستون ها مظهر هنر، زیبایی و شگفتی است که علی رغم گذشت سالیان آزگار، هنوز هم تاریخ را در کنار زمان همراهی می نماید .

ستون مرمری که در بنا قرار دار د متعلق به بنایی است که سابق بر مسجد در آنجا حضور داشته است.

________________________________________
________________________________________
تزیینات:

تزیینات مسجد ملارستم در قالب نقاشی با طرح های اسلیمی و ختایی و کتیبه ها با خطوط زیبا و ستون های مقرنس کاری شده به سطوح مسجد جان می بخشد و همچون پوستی زنده مسجد را دربر می گیرد و با طراحی همچنان یگانه آمیخته می شود که جزیی از آن به حساب می آید نه اضافه بر آن. به طور کلی دو نوع تزیینات چوبی را در کل بنا شاهدیم الف-مقرنس کاری، ب-نقاشی روی چوب. از آنجایی که تزیینات بدون در نظر گرفتن فرم و موضوع به کمک رنگ های به کار گرفته شده هم می تواند دربردارنده ی پیام های متخلفی باشند.
________________________________________
________________________________________
________________________________________

نقاشی روی چوب:

اجزای چوبی سقف شامل توفال ها، تیرک ها و تیر گم کن ها می باشند. توفال به باریکه تخته های در برگیرنده قسمت بالایی تیرک/ فرسب های سقف گفته می شود.تیرک ها تیرهای پوشش و تیرریزی عمودی و موازی سقف های مسطح چوبی، فرسب هستند و صندوقه های چوبی به شکل مکعب مستطیل برای پوشش کاذب بدنه کلفت شاه تیرهای حمال سرتاسری را تیر گم کن می گویند. همه این قسمت ها با نقش های متنوع و طرح های رنگارنگ گل و بوته های اسلیمی و ختایی و خوشنویسی تزیین شده اند. نقاشی در این مسجد دارای تنوع و زیبایی خاصی بوده که تنها بر روی چوب و اجزای تشکیل دهنده پوشش مسطح سقف اجرا شده است.
بر روی تمامی سطوح سقف تزیینات غنی اسلیمی، ختایی، شاه عباسی، ترنج به صورت رنگین و پر کار نقاشی روی چوب انجام گرفته است. طرح و نقش های موجود برگرفته از گل و بوته و گیاهان طبیعی و خودرو منطقه به صورت انتزاعی به کار رفته است.

مسجد ملا رستم مراغه
_____

___________________________________
________________________________________
کتیبه ها:

مسجد ملارستم مراغه در تزیینات چوبی خود از کتیبه ها هم استفاده کرده است. این کتیبه ها چه از لحاظ شکلی چه از لحاظ محتوایی به ارتقا فضای معنوی بنا کمک کرده اند. خوشنویسی ها با رنگ های سیاه و به روش های متفاوتی همچون نسخ، توقیع، ثلث و حتی نستعلیق باقی مانده اند که بعضی به مرور زمان رنگ باخته است یا از بین رفته اند.

این مسجد در کنار میدان ملا رستم شهر مراغه که با خیابان اوحدی فاصله کمی دارد قرار گرفته و متأسفانه کتیبه ای در بنای مسجد نیست تا نام معمار و نام سازنده بنا را مشخص کند.

________________________________________
________________________________________
نوع مالکیت بنا: مالکیت بنا به عهده اداره وقف شهرستان مراغه است.

 

نوع بهره برداری و خصوصیات بارز بنا: این مسجد یک بنای فرهنگی- مذهبی است که از کاربرد های آن می توان به جهت اقامه نماز و مراسم تعزیه خوانی و بخشی از آن بعنوان پایگاه مقاومت بسیج محله نام برد.

کارهایی که نباید انجام میگرفت: مسجد ملا رستم در ضلع جنوبی میدانی به همین نام واقع شده است. میدان ملارستم فضای بزرگ تری بوده که سالها پیش به بخشی از آن دست درازی شده و در آن چند مغازه ساخته شده است. سردر منتهی الیه غربی بنا که به روش زیبایی گچبری شده است بعلت بی توجهی در گذشته لطمه های زیادی خورده است، بخصوص قرار دادن یک پنجره آهنی در زمینه ارتفاع آن برای تامین نور اتاق کوچک طبقه اول منظره آن را نازیبا ساخته است.

بازدید : 28 بازدید
تعداد دیدگاه در این پست 0 نظر .

 

نظر خود را ارسال کنید